Οι πλουσιότεροι ποδοσφαιρικοί σύλλογοι της Ευρώπης έχουν δημιουργήσει μια «εμπορική μηχανή» που αποφέρει σχεδόν τα μισά έσοδά τους, όπως καταδεικνύει σχετική μελέτη της εταιρείας συμβούλων Football Benchmark και το World Football Summit.

Η μελέτη βασίζεται σε οικονομικές εκθέσεις της UEFA, στη λίστα «Football Money League» της Deloitte, καθώς και σε δεδομένα της ίδιας της Football Benchmark.

Τα εμπορικά έσοδα έχουν εκτοπίσει τα έσοδα από τηλεοπτικά δικαιώματα ως την κύρια πηγή εσόδων για τους συλλόγους με τα υψηλότερα κέρδη, ενώ η ανάπτυξη στο ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο δεν κατάφερε να περιορίσει το οικονομικό χάσμα.

Τα εμπορικά έσοδα

Τα εμπορικά και λοιπά έσοδα αντιστοιχούσαν στο 49% των λειτουργικών εσόδων των 10 συλλόγων με τα υψηλότερα έσοδα για την περίοδο 2024/25, έναντι 32% την περίοδο 2008/09.

Τα έσοδα από τηλεοπτικά δικαιώματα --συμπεριλαμβανομένων των διανομών από την UEFA-- μειώθηκαν από το 42% στο 32%, ενώ τα έσοδα από το γήπεδο και τις ημέρες αγώνων υποχώρησαν από το 27% στο 19%.

Τα συνολικά λειτουργικά έσοδα των 10 κορυφαίων συλλόγων υπερτριπλασιάστηκαν κατά τη διάρκεια αυτών των 16 ετών, από 2,7 δισεκατομμύρια ευρώ σε 8,4 δισεκατομμύρια.

Τα εμπορικά έσοδα ξεπέρασαν εκείνα από τα τηλεοπτικά δικαιώματα στις αρχές της δεκαετίας του 2010. Έως την περίοδο 2018/19, η άνοδός τους προήλθε κυρίως εις βάρος των εσόδων από τις ημέρες αγώνων, το μερίδιο των οποίων έπεσε στο 16%, ενώ το μερίδιο των τηλεοπτικών δικαιωμάτων υποχώρησε μόλις στο 40%.

Σύμφωνα με την έκθεση, η τάση ενισχύθηκε με τον ψηφιακό μετασχηματισμό και τη διεθνοποίηση του ποδοσφαίρου, μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των νέων ψηφιακών πλατφορμών.

Μετά την πανδημία, τα έσοδα από τηλεοπτικά δικαιώματα έχασαν έδαφος --με το μερίδιό τους να μειώνεται από 38% την περίοδο 2021/22 σε 32% την περίοδο 2024/25-- ενώ τα έσοδα από τις ημέρες αγώνων ανέκαμψαν.

Τα 28,6 δισεκατομμύρια ευρώ

Στο σύνολο των 700 συλλόγων της πρώτης κατηγορίας στην Ευρώπη, τα λειτουργικά έσοδα αυξήθηκαν από 11,6 δισεκατομμύρια ευρώ την περίοδο 2008/09 σε 28,6 δισεκατομμύρια την περίοδο 2023/24. Σύμφωνα με την έκθεση, το ποσό αυτό ξεπέρασε τα 30 δισεκατομμύρια για πρώτη φορά την περίοδο 2024/25.

 Τριάντα τρεις (33) σύλλογοι κατέγραψαν έσοδα άνω των 200 εκατομμυρίων ευρώ την περίοδο 2024/25 --έναντι οκτώ την περίοδο 2008/09-- ενώ ο αριθμός εκείνων που ξεπέρασαν τα 300 εκατομμύρια αυξήθηκε από τρεις σε 17.

Η κατανομή

Η κατανομή έχει μετατοπιστεί προς την Αγγλία. Οι σύλλογοι της Premier League παρήγαγαν το 26% των συνολικών εσόδων των ευρωπαϊκών ομάδων της πρώτης κατηγορίας την περίοδο 2023/24, ποσοστό αυξημένο από το 21% της περιόδου 2008/09.

Έξι αγγλικοί σύλλογοι συγκαταλέγονται μεταξύ των 10 ομάδων με τα υψηλότερα έσοδα την περίοδο 2024/25, σε σύγκριση με τέσσερις στην αρχή της εξεταζόμενης περιόδου.

«Η ανάπτυξη δεν είναι ομοιόμορφη. Οι πλουσιότεροι σύλλογοι γίνονται πλουσιότεροι με ταχύτερο ρυθμό από τους υπόλοιπους», δήλωσε στο Reuters ο Αντόνιο ντι Τσιάνι, διευθυντής συμβουλευτικών υπηρεσιών της Football Benchmark.

«Χάρη στην παγκόσμια βάση των φιλάθλων τους, οι σύλλογοι αυτοί έχουν μετατραπεί σε ισχυρούς παράγοντες στον χώρο των μέσων ενημέρωσης. Πλέον, δεν μπορούμε να τους θεωρούμε απλώς ποδοσφαιρικούς συλλόγους», πρόσθεσε.

Η τηλεόραση

Τα εμπορικά και άλλα έσοδα αποτέλεσαν επίσης την κύρια πηγή εσόδων με τον ταχύτερο ρυθμό ανάπτυξης στο ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο κορυφαίου επιπέδου μεταξύ των περιόδων 2014/15 και 2023/24, σημειώνοντας μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης 7% και φτάνοντας τα 12,6 δισεκατομμύρια ευρώ.

Σύμφωνα με την έκθεση, οι πολυετείς συμφωνίες συνέβαλαν στο να καταστεί η πηγή αυτή ως η πιο ανθεκτική κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Ωστόσο, τα έσοδα από τηλεοπτικά δικαιώματα παραμένουν ιδιαίτερα σημαντικά για τους μικρότερους και μεσαίου μεγέθους συλλόγους. Τα έσοδα από εγχώρια τηλεοπτικά δικαιώματα αυξήθηκαν από 5,8 δισεκατομμύρια ευρώ σε 8,5 δισεκατομμύρια κατά την εν λόγω περίοδο, ενώ τα ποσά που διανεμήθηκαν από την UEFA σχεδόν διπλασιάστηκαν, φτάνοντας τα 3,2 δισεκατομμύρια.

Τα έσοδα από αγώνες

Τα έσοδα από τους αγώνες (matchday revenue) ανέκαμψαν από τα 500 εκατομμύρια ευρώ την περίοδο 2020/21 στα 4,4 δισεκατομμύρια την περίοδο 2023/24, ξεπερνώντας τα επίπεδα προ πανδημίας.

Η αύξηση των εσόδων συνοδεύτηκε από αποτιμήσεις-ρεκόρ, αλλά με ελάχιστες αλλαγές στην κορυφή.

Η Football Benchmark εκτίμησε τη συνολική αξία των 32 πολυτιμότερων ευρωπαϊκών συλλόγων στα 72,6 δισεκατομμύρια ευρώ το 2026 -- ποσό σχεδόν τριπλάσιο σε σχέση με το αντίστοιχο του 2016.