Ο γόρδιος δεσμός των γυμναστηρίων θέλει πολλή ακόμη εξάσκηση

Δημοσιευτηκε:

Header Image

Γυμναστές, εκπαιδευτές Pilates, ΚΟΑ και Υπουργείο Παιδείας απαντούν στο ίδιο ερώτημα: ποιος έχει δικαίωμα να διδάσκει άσκηση; Τέσσερις απαντήσεις, με επιχειρήματα που στέκουν, και ένας νόμος του 1995 που δεν τις χωρά όλες

Γράφει η Πέγκυ Σπινέλη

Ένας εκπαιδευτής έχει ολοκληρώσει 300 ώρες εκπαίδευσης στο Pilates και κατέχει πιστοποίηση από διεθνή οργανισμό. Ένας πτυχιούχος φυσικής αγωγής δεν έχει δουλέψει ποτέ σε reformer. Σύμφωνα με τον νόμο, τη μέθοδο μπορεί να τη διδάσκει μόνο ο δεύτερος. Το παράδειγμα δεν είναι υποθετικό. Το περιέγραψε ο Γενικός Διευθυντής του Κυπριακού Οργανισμού Αθλητισμού (ΚΟΑ), Δρ Βάσος Κουτσιούντας, μιλώντας στον «Πολίτη», και κατέληξε σε μια παραδοχή: «Είναι ένα πρόβλημα. Πώς το λύνουμε, δεν έχουμε απάντηση ακόμα. Διότι καταλαβαίνω και τις δύο πλευρές».

Ο «Πολίτης» μίλησε με όλους όσοι εμπλέκονται: τον ΚΟΑ, που αδειοδοτεί τα γυμναστήρια, το Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, που τηρεί το Μητρώο Γυμναστών, τον Σύνδεσμο των πτυχιούχων γυμναστών ΠΑ.ΣΥ.Π.Ε.Φ.Α.Α. και τον Σύνδεσμο Εκπαιδευτών Πιλάτες. Οι συνεντεύξεις δείχνουν ότι κάθε πλευρά έχει ένα επιχείρημα που δύσκολα αντικρούεται. Το πρόβλημα είναι ότι τα επιχειρήματα αυτά δεν χωρούν ταυτόχρονα στο ισχύον πλαίσιο.

Τι λέει ο νόμος

Το επάγγελμα του γυμναστή ρυθμίζεται από τον περί Εγγραφής Γυμναστών Νόμο του 1995. Στο Μητρώο εγγράφεται όποιος κατέχει πανεπιστημιακό πτυχίο στην Αθλητική Επιστήμη και Φυσική Αγωγή, και όποιος ενεργεί ως γυμναστής χωρίς εγγραφή διαπράττει, σύμφωνα με το άρθρο 6, ποινικό αδίκημα. Παράλληλα, τα γυμναστήρια αδειοδοτούνται από τον ΚΟΑ με βάση τους περί Ιδιωτικών Σχολών Γυμναστικής Κανονισμούς του 1995, όπως τροποποιήθηκαν το 2012.

Ο νόμος δεν αναφέρει το Pilates, τη γιόγκα ή οποιαδήποτε άλλη μέθοδο. Μιλά για «γυμναστή» και «γυμναστική». Όπως εξήγησε ο λειτουργός του ΚΟΑ, Μιχάλης Τερζόπουλος, ο νόμος βρίσκεται ιεραρχικά πάνω από τους κανονισμούς του Οργανισμού, ο οποίος συνεπώς δεν μπορεί να τον παρακάμψει. Το αποτέλεσμα, κατά τον Δρα Βάσο Κουτσιούντα, είναι ένα δίπολο «είσαι γυμναστής ή δεν είσαι». «Εκείνος που έκανε ένα online course δύο ημερών και πήρε ένα πιστοποιητικό βρίσκεται στο ίδιο τσουβάλι με εκείνον που έκανε 300 ώρες εκπαίδευση και είναι σοβαρά καταρτισμένος», σημείωσε. «Δεν τους διαχωρίζουμε. Άρα δεν προστατεύουμε τον κόσμο».

Οι γυμναστές: εφαρμόστε τον νόμο

Για τον Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου του ΠΑ.ΣΥ.Π.Ε.Φ.Α.Α., Δρα Αντώνη Αλεξόπουλο, λέκτορα Αθλητικής Κοινωνιολογίας στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, δεν υπάρχει γκρίζα ζώνη. Το Pilates είναι μέθοδος γυμναστικής και, όταν προσφέρεται ως οργανωμένη υπηρεσία στο κοινό, εμπίπτει στον νόμο του 1995. «Δεν ζητάμε νέα προνόμια. Ζητούμε την εφαρμογή ενός νόμου που ισχύει εδώ και τριάντα χρόνια», σημείωσε.

Ο Δρ Αλεξόπουλος δεν υποστηρίζει ότι το πτυχίο αρκεί από μόνο του για τη διδασκαλία του Pilates. Υποστηρίζει ότι αποτελεί την αναγκαία βάση, με γνώσεις ανατομίας, φυσιολογίας, κινησιολογίας και εργοφυσιολογίας, πάνω στην οποία πρέπει να χτίζεται η εξειδίκευση. Παραλλήλισε τη σχέση με τη φυσικοθεραπεία, όπου ο απόφοιτος χρειάζεται πρόσθετη εκπαίδευση για συγκεκριμένες μεθόδους. Ως μέτρο σύγκρισης, ανέφερε ότι πολλές πιστοποιήσεις Pilates αντιστοιχούν περίπου σε ένα τετράμηνο σπουδών, ενώ μόνο τα μαθήματα Ανατομίας και Φυσιολογίας ενός πτυχίου αθροίζουν περίπου 270 ώρες.

Ο ΠΑ.ΣΥ.Π.Ε.Φ.Α.Α. απορρίπτει την ιδέα ελαφρύτερων κριτηρίων, τα οποία ο πρόεδρός του χαρακτηρίζει απορρύθμιση σε έναν χώρο που αφορά την υγεία. Δηλώνει ωστόσο ανοιχτός σε μηχανισμούς πιστοποίησης της εξειδίκευσης, ακόμη και για τους πτυχιούχους, υπό τον όρο ότι αυτοί θα προστίθενται στα βασικά προσόντα και δεν θα τα αντικαθιστούν. Στο ερώτημα για ενδεχόμενη σύγκρουση συμφερόντων, καθώς ο ίδιος διδάσκει σε πανεπιστήμιο, ο Δρ Αλεξόπουλος απάντησε ότι η απαίτηση για πτυχίο προβλέπεται από νόμο που προηγείται του ρόλου του. Σημείωσε, επίσης, ότι ο Σύνδεσμος υπερασπίζεται και τα συμφέροντα του κλάδου, όπως κάθε επαγγελματικός φορέας, χωρίς αυτό να έρχεται σε αντίθεση με τη δημόσια υγεία.

Αναγνώρισε, τέλος, ότι ο Σύνδεσμος δεν διαθέτει στοιχεία για τον αριθμό των στούντιο με μη πτυχιούχους διδάσκοντες ούτε για τραυματισμούς που να αποδίδονται σε μία από τις δύο κατηγορίες. «Η έλλειψη ελέγχων είναι ακριβώς το πρόβλημα», σημείωσε.

Οι εκπαιδευτές Pilates: δεν ζητούμε ισοτιμία

Ο Σύνδεσμος Εκπαιδευτών Πιλάτες (ΣΕΠ), μη κερδοσκοπικός οργανισμός που ιδρύθηκε το 2019, θεωρεί ότι το ερώτημα έχει τεθεί λάθος. «Ο εκπαιδευτής Pilates δεν είναι και δεν αυτοαποκαλείται γυμναστής», σημείωσε η πρόεδρος του Συνδέσμου, Στέλλα Νησιώτου Τακούσιη. Όπως εξήγησε, ο εκπαιδευτής ζητά να μπορεί να διδάσκει μόνο τη μέθοδο στην οποία έχει εκπαιδευτεί και μόνο στο επίπεδο που του επιτρέπει η αποδεδειγμένη επάρκειά του. Το πραγματικό ζήτημα, κατά την κ. Νησιώτου Τακούσιη, δεν είναι «τετραετές πτυχίο ή πιστοποιητικό μερικών εβδομάδων», αλλά αν όποιος διδάσκει διαθέτει τεκμηριωμένη και αξιολογημένη εκπαίδευση ειδικά στη μέθοδο.

Η πρόεδρος του ΣΕΠ δεν απέκρυψε ότι η μεγάλη πλειονότητα των μελών του δεν είναι εγγεγραμμένοι γυμναστές, καθώς δεν διαθέτουν πτυχίο φυσικής αγωγής. Επισήμανε, όμως, ότι σήμερα δεν υπάρχει καμία διαδρομή μέσω της οποίας μια εξειδικευμένη εκπαίδευση να μπορεί να αξιολογηθεί και να αναγνωριστεί. Ο ΣΕΠ τάσσεται κατά των εκπαιδεύσεων fast-track, παραπέμπει σε διεθνή πρότυπα, όπως εκείνα της Pilates Method Alliance και της EuropeActive, και, όπως δήλωσε η πρόεδρός του, θα αποδεχόταν μεταβατική περίοδο, μετά την οποία όσοι δεν πληρούν τα νέα πρότυπα θα σταματούσαν να διδάσκουν. Επικαλείται, επίσης, την Οδηγία (ΕΕ) 2018/958, σύμφωνα με την οποία οι περιορισμοί στην πρόσβαση σε ρυθμιζόμενα επαγγέλματα πρέπει να είναι αναλογικοί προς τον σκοπό δημοσίου συμφέροντος που εξυπηρετούν.

Η κ. Νησιώτου Τακούσιη αναγνώρισε ότι η ασφάλιση επαγγελματικής ευθύνης δεν αποτελεί προϋπόθεση εγγραφής στα μέλη του, σημειώνοντας ότι εξειδικευμένο τέτοιο προϊόν δεν διατίθεται στην κυπριακή αγορά, ενώ απαιτεί από τα μέλη του πιστοποίηση πρώτων βοηθειών.

Τι κατέγραψε η Ελεγκτική Υπηρεσία

Ο ΣΕΠ παραπέμπει στην Ειδική Έκθεση ΕΕ-ΕΥ 18/2026 της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για τον ΚΟΑ. Σύμφωνα με τον ΣΕΠ, η Έκθεση αναφέρει 21 στούντιο Pilates, τα οποία περιλαμβάνονταν σε καταγγελία του Παγκύπριου Συνδέσμου Ιδιοκτητών Γυμναστηρίων για 156 χώρους που λειτουργούσαν χωρίς άδεια. Με βάση τον πίνακα του ΚΟΑ που περιλαμβάνεται στην Έκθεση, τα 17 χαρακτηρίστηκαν «υπό διερεύνηση για το κατά πόσο εμπίπτουν στις κανονιστικές διατάξεις», δύο διέθεταν άδεια, για ένα προωθήθηκαν νομικά μέτρα και ένα αφορούσε υπόθεση που αποσύρθηκε.

Ο ΣΕΠ σημειώνει, επίσης, ότι η Ελεγκτική Υπηρεσία, εξετάζοντας το προσχέδιο του νέου κανονιστικού πλαισίου, κατέγραψε ότι εξακολουθεί να μην υπάρχει σαφής ορισμός της σχολής γυμναστικής, των μηχανημάτων και των παρεχόμενων υπηρεσιών, αναφέροντας ρητά μεταξύ των παραδειγμάτων τα στούντιο Pilates. Με άλλα λόγια, ότι η ασάφεια δεν είναι μόνο ισχυρισμός μιας πλευράς.

Ο ΚΟΑ: κατανοούμε και τις δύο πλευρές

Ο ΚΟΑ βρίσκεται στη μέση. «Καταλαβαίνω τον Σύνδεσμο των γυμναστών, που μου λέει ότι για να παρέχεις φυσική δραστηριότητα πρέπει να είσαι γυμναστής, έτσι λέει ο νόμος», σημείωσε ο Δρ Βάσος Κουτσιούντας. «Καταλαβαίνω όμως και τον άλλον, που έκανε 300 ώρες εκπαίδευσης». Το ζήτημα, πρόσθεσε, δεν αφορά μόνο το Pilates, αλλά και τη γιόγκα, το CrossFit και άλλες μορφές άσκησης, καθώς και αποφοίτους διετών αναγνωρισμένων προγραμμάτων, που έχουν αποκτήσει βασικές γνώσεις και δεξιότητες χωρίς να είναι γυμναστές.

Ο ΚΟΑ ανέθεσε το 2016 μελέτη για τον εκσυγχρονισμό των προσόντων των εκπαιδευτών γυμναστικής. Σύμφωνα με τον κ. Τερζόπουλο, η μελέτη χαρτογράφησε τις κύριες θέσεις απασχόλησης στον κλάδο, μεταξύ των οποίων ο προσωπικός γυμναστής και ο εκπαιδευτής ομαδικών προγραμμάτων, και πρότεινε επαγγελματικά πρότυπα με περιγραφή καθηκόντων, απαιτούμενες γνώσεις και δεξιότητες, και αναγνωρισμένες διαδρομές απόκτησής τους μέσω αξιολόγησης, μαθημάτων και εξετάσεων. Κατά τους εκπροσώπους του ΚΟΑ, η μελέτη δεν προχώρησε επειδή προέκυψε διαφωνία ως προς την αρμοδιότητα, με το επιχείρημα ότι το θέμα εμπίπτει στον νόμο που διαχειρίζεται το Υπουργείο Παιδείας. «Θα προσπαθήσουμε να αναβιώσουμε τη μελέτη», ανέφερε ο Δρ Βάσος Κουτσιούντας.

Ο ΣΕΠ δίνει μια διαφορετική εικόνα της ίδιας πορείας. Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, η μελέτη ολοκληρώθηκε από την Ernst & Young τον Ιούλιο του 2017 και υιοθετήθηκε από το Διοικητικό Συμβούλιο του ΚΟΑ, ο οποίος προχωρούσε μαζί με την Αρχή Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού (ΑνΑΔ) στην ανάπτυξη επαγγελματικών προτύπων. Τον Ιούλιο του 2019, όμως, κατά τον Σύνδεσμο, το Διοικητικό Συμβούλιο του ΚΟΑ αποφάσισε να ζητήσει την αφαίρεση των προτύπων για τον προσωπικό γυμναστή και τον εκπαιδευτή ομαδικών προγραμμάτων από το έργο της ΑνΑΔ, με το σκεπτικό ότι οι υφιστάμενοι κανονισμοί καθόριζαν ήδη επαρκώς τα προσόντα. Ο Σύνδεσμος ζητά να γνωρίζει ποια δεδομένα οδήγησαν σε αυτή την αλλαγή κατεύθυνσης.

Ο ΚΟΑ έχει, επιπλέον, υποβάλει αίτηση για ευρωπαϊκή δραστηριότητα αμοιβαίας μάθησης μεταξύ κρατών μελών, με θέμα την αδειοδότηση των γυμναστηρίων και τη βιομηχανία της άσκησης. Αναμένει απάντηση τον Μάρτιο. Όπως σημείωσαν οι εκπρόσωποί του, δεν υπάρχει κοινό ευρωπαϊκό πρότυπο: η Γαλλία απαιτεί πανεπιστημιακά διπλώματα, η Ελλάδα ακολουθεί παρόμοια λογική με ορισμένες εξαιρέσεις, στο Βέλγιο οι κοινότητες εφαρμόζουν διαφορετικά συστήματα και στις Ηνωμένες Πολιτείες οι κανόνες διαφέρουν από πολιτεία σε πολιτεία.

Το Υπουργείο: κανένα περιθώριο

Εκ μέρους του Υπουργείου Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας μίλησε στον «Πολίτη» η Επιθεωρήτρια Φυσικής Αγωγής Μέσης Γενικής Εκπαίδευσης, κ. Θεότη Ππούρου. Σύμφωνα με το Υπουργείο, η ανάγκη εκσυγχρονισμού του νόμου έχει ήδη αναγνωριστεί. Τον Φεβρουάριο του 2024 ανατέθηκε στην Επίτροπο Νομοθεσίας η σύνταξη νέου νομοσχεδίου, η οποία ολοκληρώθηκε τον Μάρτιο του 2025. Το νομοσχέδιο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από τις 26 Μαΐου έως τις 27 Ιουνίου 2025 και βρίσκεται σήμερα στη Νομική Υπηρεσία για νομοτεχνικό έλεγχο. Το Υπουργείο δεν έδωσε χρονοδιάγραμμα για την κατάθεσή του στη Βουλή.

Ως προς την ουσία, το Υπουργείο είναι σαφές: το νέο νομοσχέδιο διατηρεί την ίδια ακαδημαϊκή προϋπόθεση, δηλαδή πτυχίο τετραετούς φοίτησης, και το Υπουργείο, όπως αναφέρει, έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν προτίθεται να τη διαφοροποιήσει, καθώς κάτι τέτοιο θα συνιστούσε ουσιώδη κανονιστική παρέμβαση με επιπτώσεις στη δημόσια υγεία και ασφάλεια. Στο ερώτημα για τη δημιουργία ξεχωριστών επαγγελματικών κατηγοριών, όπως εκπαιδευτής Pilates ή γιόγκα, το Υπουργείο απάντησε ότι το κράτος δεν μπορεί να ρυθμίζει την άσκηση με βάση εμπορικές ονομασίες και ότι το κρίσιμο είναι η φύση της υπηρεσίας που παρέχεται.

Στο ερώτημα αν κλήθηκαν σε διαβούλευση ο ΠΑ.ΣΥ.Π.Ε.Φ.Α.Α. και ο Σύνδεσμος Εκπαιδευτών Πιλάτες, το Υπουργείο παρέπεμψε στη δημόσια διαβούλευση μέσω της πλατφόρμας ε-Διαβούλευση, στην οποία μπορούσε να συμμετάσχει κάθε ενδιαφερόμενος. Στο ερώτημα για τη σύσταση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, το Υπουργείο ζήτησε σαφή διάκριση αρμοδιοτήτων: η αδειοδότηση των γυμναστηρίων ανήκει στον ΚΟΑ, ενώ το Υπουργείο είναι αρμόδιο μόνο για την εγγραφή και την άδεια άσκησης του επαγγέλματος. Το νέο νομοσχέδιο προβλέπει, πάντως, τη σύσταση Συμβουλίου Εγγραφής Γυμναστών, με εκπροσώπους του Υπουργείου, του ΚΟΑ, του Υπουργείου Υγείας και του συλλόγου των εγγεγραμμένων γυμναστών.

Πού συμφωνούν, και τι δεν ειπώθηκε

Αν διαβάσει κανείς τις θέσεις όλων, τα σημεία σύγκλισης -προσωπική γνώμη της υπογράφουσας- είναι περισσότερα από όσα αφήνει να φανεί η αντιπαράθεση. Και οι δύο Σύνδεσμοι δέχονται ότι ένα πτυχίο δεν κάνει κάποιον αυτομάτως ειδικό στο Pilates και ότι μια σύντομη πιστοποίηση δεν αρκεί. Και οι δύο ζητούν αντικειμενικά και διαφανή κριτήρια αξιολόγησης των προγραμμάτων εξειδίκευσης, με περιεχόμενο, διάρκεια, εποπτευόμενη πρακτική και εξετάσεις. Και οι δύο δηλώνουν ότι την τελική απόφαση πρέπει να την έχει η Πολιτεία. Ο ΠΑ.ΣΥ.Π.Ε.Φ.Α.Α. αναφέρει ότι το νέο νομοσχέδιο προβλέπει την αναγνώριση φορέων μετεκπαίδευσης μέσω μονάδων συνεχιζόμενης επαγγελματικής εκπαίδευσης. Ο ΣΕΠ προτείνει ουσιαστικά έναν παρόμοιο μηχανισμό, για όσους δεν έχουν πτυχίο.

Η διαφωνία εντοπίζεται σε ένα σημείο: αν το πτυχίο είναι αναγκαία προϋπόθεση για να διδάξει κάποιος μια συγκεκριμένη μέθοδο άσκησης. Ο νόμος του 1995 και το νομοσχέδιο του 2025 απαντούν ναι. Ο ΚΟΑ αναγνωρίζει ότι η απάντηση αυτή αφήνει κενά, αλλά δεν έχει την αρμοδιότητα να την αλλάξει. Το Υπουργείο, που έχει την αρμοδιότητα, δηλώνει ότι δεν προτίθεται να το κάνει.

Ποια είναι η ουσία για τους γυμναζόμενους

Για όποιον απλώς θέλει να γυμναστεί με ασφάλεια, τα συμπεράσματα από αυτή τη διαφωνία είναι πρακτικά. Η άδεια στον τοίχο δείχνει ότι ο χώρος λειτουργεί νόμιμα. Το Μητρώο του Υπουργείου δείχνει αν ο εκπαιδευτής είναι εγγεγραμμένος γυμναστής. Κανένα από τα δύο δεν δείχνει αν έχει εκπαιδευτεί στη μέθοδο που διδάσκει. Αυτό ο γυμναζόμενος πρέπει να το ρωτήσει μόνος του, και να ρωτήσει και τους δύο: τον πτυχιούχο, αν έχει εξειδίκευση, και τον εκπαιδευτή χωρίς πτυχίο, πόσες ώρες εκπαίδευσης έχει και ποιος τον αξιολόγησε.

Ο γυμναζόμενος μαθαίνει, επίσης, ότι ένα πιστοποιητικό του Σαββατοκύριακου και μια εκπαίδευση εκατοντάδων ωρών βρίσκονται σήμερα στην ίδια νομική κατηγορία, και ότι κανείς δεν διαθέτει στοιχεία για το ποιος είναι τελικά ασφαλέστερος. Μέχρι το νέο νομοσχέδιο να βγει από τη Νομική Υπηρεσία και η Πολιτεία να αποφασίσει τι ακριβώς θέλει να ελέγχει, την ευθύνη της επιλογής τη σηκώνει, στην πράξη, εκείνος που ξαπλώνει στο reformer.

Κατηγορίες

Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας gipedo.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.